Πηγή: capital.gr
Του Χάρη Φλουδόπουλου
Η συζήτηση γύρω από τις εξαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας της Ελλάδας έχει αποκτήσει ιδιαίτερη ένταση το τελευταίο διάστημα, καθώς η χώρα καταγράφει το τελευταίο διάστημα καθαρές εξαγωγικές επιδόσεις. Ωστόσο, όπως επισημαίνει σε αναρτήσεις του ο υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Νίκος Τσάφος, η δημόσια συζήτηση συχνά εστιάζει σε επιμέρους στιγμές της αγοράς και όχι στη συνολική εικόνα, η οποία αποτυπώνει ένα σημαντικό οικονομικό όφελος για τη χώρα.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζει, η Ελλάδα δεν είναι απλώς καθαρός εξαγωγέας ηλεκτρικής ενέργειας σε ετήσια βάση. Το 2026 εμφανίζεται καθαρός εξαγωγέας σχεδόν σε όλο το εικοσιτετράωρο, τόσο κατά τις μεσημεριανές ώρες υψηλής παραγωγής από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας όσο και τις βραδινές ώρες, όταν η ζήτηση αυξάνεται. Η καθαρή εξαγωγική θέση της χώρας παραμένει θετική ακόμη και τις νυχτερινές ώρες, με τις καθαρές εξαγωγές να ξεπερνούν το 1 GW.
Η ανάλυση έρχεται να απαντήσει σε έναν από τους πιο συνηθισμένους ισχυρισμούς που ακούγονται στην αγορά: ότι η Ελλάδα εξάγει φθηνή ενέργεια τις ώρες των περικοπών ΑΠΕ και στη συνέχεια εισάγει ακριβή ενέργεια όταν δύει ο ήλιος. Όπως σημειώνει ο υφυπουργός, μια προσεκτική εξέταση των στοιχείων δείχνει ότι η χώρα παραμένει εξαγωγική και τις βραδινές ώρες, ενώ παράλληλα οι τιμές στην ελληνική αγορά είναι χαμηλότερες από εκείνες της Βουλγαρίας καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας.
Ισοζύγιο
Το πιο εντυπωσιακό εύρημα αφορά το εμπορικό ισοζύγιο ηλεκτρικής ενέργειας σε όρους αξίας και όχι όγκου. Για δεκαετίες η Ελλάδα ήταν καθαρός εισαγωγέας ηλεκτρικής ενέργειας, με αποτέλεσμα να καταγράφει σταθερά ελλείμματα στο σχετικό ισοζύγιο.
Τα στοιχεία που παρουσιάζονται δείχνουν ότι την περίοδο 2014-2019 η χώρα δαπανούσε κατά μέσο όρο περίπου 300 εκατ. ευρώ ετησίως περισσότερα για εισαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας από όσα εισέπραττε από εξαγωγές. Η κατάσταση επιδεινώθηκε κατά τη διάρκεια της ενεργειακής κρίσης, όταν το έλλειμμα έφτασε σε επίπεδα της τάξης των 550 εκατ. ευρώ ετησίως το 2022 και το 2023.
Η εικόνα άρχισε να αλλάζει ριζικά το 2024, χρονιά κατά την οποία η Ελλάδα πέρασε για πρώτη φορά σε καθεστώς καθαρού εξαγωγέα ηλεκτρικής ενέργειας. Το εμπορικό ισοζύγιο γύρισε σε θετικό πρόσημο, καταγράφοντας πλεόνασμα 22 εκατ. ευρώ. Το 2025 το πλεόνασμα διευρύνθηκε θεαματικά στα 262 εκατ. ευρώ, ενώ μόνο κατά το πρώτο τρίμηνο του 2026 το πλεόνασμα έχει ήδη ανέλθει στα 341 εκατ. ευρώ, υπερβαίνοντας το σύνολο της προηγούμενης χρονιάς.
Η συμβολή στη μείωση του ενεργειακού ελλείμματος
Πέρα όμως από το ισοζύγιο ηλεκτρικής ενέργειας, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η επίδραση που έχουν οι εξαγωγές στην ευρύτερη ενεργειακή εικόνα της χώρας.
Όπως επισημαίνεται, οι εξαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας σε συνδυασμό με τις εξαγωγές πετρελαιοειδών έχουν συμβάλει καθοριστικά στη μείωση του συνολικού ενεργειακού ελλείμματος της ελληνικής οικονομίας. Το ενεργειακό έλλειμμα, ως ποσοστό του ΑΕΠ, έχει υποχωρήσει στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων 25 ετών, διαμορφούμενο μόλις στο 1,5% του ΑΕΠ, έναντι μέσου όρου 2,9% για την περίοδο 2000-2024.
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της Eurostat επί σειρά ετών το ενεργειακό ισοζύγιο της χώρας επιβαρυνόταν κυρίως από τις εισαγωγές αργού πετρελαίου, φυσικού αερίου και άλλων καυσίμων. Σήμερα, η αυξανόμενη εξαγωγική δραστηριότητα στον τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας λειτουργεί ως αντιστάθμισμα, περιορίζοντας σημαντικά τις πιέσεις στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών.
Μια νέα διάσταση της ενεργειακής μετάβασης
Η συζήτηση για τις εξαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας συνδέεται άμεσα με τον μετασχηματισμό του ελληνικού ενεργειακού συστήματος. Η μεγάλη ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών, η αύξηση της εγκατεστημένης ισχύος φωτοβολταϊκών και αιολικών, καθώς και η ενίσχυση των διεθνών διασυνδέσεων, έχουν επιτρέψει στη χώρα να μετατραπεί από καθαρό εισαγωγέα σε καθαρό εξαγωγέα ηλεκτρικής ενέργειας.
Το οικονομικό όφελος δεν περιορίζεται μόνο στις επιχειρήσεις παραγωγής ηλεκτρισμού. Μεγαλύτερες εξαγωγές σημαίνουν πρόσθετα έσοδα για την οικονομία, βελτίωση του εμπορικού ισοζυγίου, ενίσχυση του ΑΕΠ και μείωση της εξάρτησης από εισαγόμενα καύσιμα. Πρόκειται για μια εξέλιξη που αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο όπου η Ευρώπη αναζητά τρόπους ενίσχυσης της ενεργειακής της ασφάλειας και της ανταγωνιστικότητάς της.
Η εικόνα που προκύπτει από τα στοιχεία είναι ότι παρά τις επιμέρους διακυμάνσεις της αγοράς και τις διαφορές τιμών που καταγράφονται σε συγκεκριμένες ώρες της ημέρας, η συνολική αξία των εξαγωγών ηλεκτρικής ενέργειας υπερκαλύπτει το κόστος των εισαγωγών. Και αυτό μεταφράζεται σε ένα απτό όφελος για την ελληνική οικονομία, η οποία βλέπει για πρώτη φορά μετά από δεκαετίες τον ηλεκτρισμό να συμβάλλει θετικά στο εμπορικό της ισοζύγιο.
