Πηγή: capital.gr

Του Στάθη Βασιλόπουλου

Σκληρότερη γραμμή απέναντι στη μετακίνηση χωρίς εισιτήριο χαράσσει το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών, ενεργοποιώντας το νέο πλαίσιο προστίμων στις αστικές συγκοινωνίες Αθήνας και Θεσσαλονίκης. Στόχος είναι να περιοριστεί περαιτέρω η λαθρεπιβίβαση, σε μια περίοδο κατά την οποία η επιβατική κίνηση αυξάνεται, οι έλεγχοι πυκνώνουν και οι συγκοινωνιακοί φορείς επιχειρούν να ενισχύσουν τα έσοδά τους.

Με βάση το νέο καθεστώς, οι επιβάτες που εντοπίζονται χωρίς έγκυρο ή επικυρωμένο εισιτήριο θα καλούνται να καταβάλουν πρόστιμο 100 ευρώ. Για όσους δικαιούνται μειωμένο κόμιστρο, το ποσό διαμορφώνεται στα 50 ευρώ.

Η αναπροσαρμογή είναι αισθητή σε σχέση με όσα ίσχυαν μέχρι σήμερα. Το πρόστιμο για μετακίνηση χωρίς κανονικό εισιτήριο ανερχόταν στα 72 ευρώ, ενώ για το μειωμένο κόμιστρο στα 30 ευρώ. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη αύξηση των τελευταίων ετών, με το υπουργείο να επιχειρεί να ενισχύσει τον αποτρεπτικό χαρακτήρα των ελέγχων και να στείλει σαφές μήνυμα ότι η μετακίνηση χωρίς κόμιστρο θα έχει πλέον μεγαλύτερο κόστος.

Το νέο πλαίσιο προβλέπει, πάντως, και έναν μηχανισμό “δεύτερης ευκαιρίας”. Ο παραβάτης μπορεί να πληρώσει το μισό πρόστιμο, δηλαδή 50 ευρώ, εφόσον μέσα σε 10 ημέρες από τη βεβαίωση της παράβασης προμηθευτεί κάρτα απεριορίστων διαδρομών διάρκειας τουλάχιστον 30 ημερών.

Η αυστηροποίηση έρχεται σε μια συγκυρία κατά την οποία τα ΜΜΜ καταγράφουν ενισχυμένη επιβατική κίνηση. Στο πρώτο τετράμηνο του 2026, οι επικυρώσεις εισιτηρίων και καρτών στα λεωφορεία ανήλθαν σε 34,7 εκατομμύρια, από 27,8 εκατομμύρια το αντίστοιχο διάστημα του 2025, σημειώνοντας αύξηση 25%.

Ανοδική είναι η εικόνα και στο μετρό, όπου οι επικυρώσεις έφτασαν τα 78,9 εκατομμύρια, έναντι 72,3 εκατομμυρίων το πρώτο τετράμηνο του 2025, καταγράφοντας αύξηση 9,1%. Συνολικά, οι επικυρώσεις εισιτηρίων και καρτών ξεπέρασαν τα 113,5 εκατομμύρια, αποτυπώνοντας την αυξημένη χρήση των δημόσιων συγκοινωνιών. Η μεγαλύτερη άνοδος καταγράφεται στα λεωφορεία, εξέλιξη που συνδέεται με τη βελτίωση των δρομολογίων και τη σταδιακή ανανέωση του στόλου.

Την ίδια ώρα, έχουν ενταθεί και οι έλεγχοι εισιτηρίων. Μέσα στο πρώτο τετράμηνο του 2026 πραγματοποιήθηκαν περισσότεροι από 3,48 εκατομμύρια έλεγχοι, αριθμός σχεδόν διπλάσιος σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2025. Μόνο τον Μάρτιο του 2026, οι έλεγχοι άγγιξαν το 1 εκατομμύριο, επίδοση που συγκαταλέγεται στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων ετών.

Το νέο πλαίσιο επιχειρεί να κλείσει ένα από τα βασικά κενά του συστήματος: την επιβολή προστίμων που στην πράξη συχνά δεν καταλήγουν ποτέ στα ταμεία των συγκοινωνιακών φορέων. Αν το πρόστιμο δεν πληρωθεί και περάσει στη Φορολογική Διοίκηση, τότε για τους επιβάτες των αστικών συγκοινωνιών σε Αττική και Θεσσαλονίκη το ποσό τετραπλασιάζεται. Από τα χρήματα που θα εισπραχθούν, το αρχικό πρόστιμο πηγαίνει στον συγκοινωνιακό φορέα που βεβαίωσε την παράβαση, ενώ το υπόλοιπο καταλήγει στο Δημόσιο.

Η λαθρεπιβίβαση αποτελεί εδώ και χρόνια μία από τις πιο δύσκολες εξισώσεις για τις αστικές συγκοινωνίες. Παρότι το ακριβές οικονομικό αποτύπωμα της παραμένει δύσκολο να αποτιμηθεί με ακρίβεια, τα στοιχεία του υπουργείου δείχνουν ότι η εικόνα έχει αρχίσει να αλλάζει. Όπως έχει δηλώσει ο αναπληρωτής υπουργός Μεταφορών, Κωνσταντίνος Κυρανάκης, η εισιτηριοδιαφυγή έχει υποχωρήσει κάτω από το 5%. Η υποχώρηση αυτή συνδέεται, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρέθεσε, με τη σημαντική αύξηση των ελέγχων τα τελευταία χρόνια. Στα λεωφορεία, οι έλεγχοι αυξήθηκαν από 324.962 το 2021 σε 2.895.820 το 2025, δηλαδή σχεδόν εννιαπλασιάστηκαν, ενώ στο ίδιο διάστημα οι έλεγχοι στο μετρό πενταπλασιάστηκαν.